Υπερβολικά συχνά, οι καρχαρίες εκλαμβάνονται ως άσπλαχνα αρπακτικά όντα που καραδοκούν στις παραλίες σε αναζήτηση ανθρώπινων θυμάτων. Στην πραγματικότητα, οι άνθρωποι έχουν πλέον καταστεί πολύ σοβαρότερη απειλή για τα ευάλωτα αυτά είδη από ό,τι τα είδη αυτά υπήρξαν ποτέ για τον άνθρωπο. Γι αυτό, στις 23 Απριλίου, οι Υπουργοί Αλιείας της ΕΕ ενέκριναν συμπεράσματα σχετικά με σχέδιο δράσης για τη διατήρηση και τη διαχείριση των καρχαριών.
Τα προϊόντα καρχαρία (κρέας, πτερύγια, δέρμα, χόνδροι κλπ) έχουν μεγάλη ζήτηση, ιδίως στην ασιατική αγορά. Τα παγκόσμια αλιεύματα καρχαριών αυξήθηκαν από 600.000 σε άνω των 810.000 τόνους μεταξύ 1984 και 2004. Τα αλιεύματα αυτά δεν περιορίζονταν στα τροπικά ύδατα: τα σκάφη της ΕΕ αλιεύουν πλέον περί τους 100.000 τόνους καρχαριών και συγγενών ειδών ετησίως. Ως εκ τούτου, πολλά είδη πλήττονται από υπεραλίευση, και μάλιστα ορισμένα είδη κινδυνεύουν να εξαφανισθούν. Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, δεδομένου ότι οι καρχαρίες και τα σελάχια (χονδριχθύες) διαδραματίζουν ζωτικής σημασίας ρόλο στην ευαίσθητη ισορροπία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Είναι σκόπιμο να συμβάλει η ΕΕ στην προστασία τους.
Η ΕΕ έχει ήδη αναλάβει δράση για την προστασία των καρχαριών. Το 2003, θέσπισε απαγόρευση της «αφαίρεσης πτερυγίων» - δηλαδή της αλίευσης καρχαριών και της κοπής των πτερυγίων τους πριν να τους πετάξουν και πάλι στη θάλασσα. Έχει βασική σημασία για το σχέδιο δράσης η ενίσχυση της απαγόρευσης της αφαίρεσης πτερυγίων. Θα δοθεί επίσης η δέουσα προσοχή στη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων και απορρίψεων που προκύπτουν από την αλιεία άλλων ειδών. Εξάλλου, το σχέδιο αποσκοπεί στη διεύρυνση των γνώσεων όσον αφορά την αλίευση καρχαριών, των διαφόρων ειδών καρχαρία και του οικολογικού τους ρόλου.
Λόγω των βιολογικών χαρακτηριστικών τους, όπως λόγου χάρη η όψιμη σεξουαλική τους ωρίμανση και η χαμηλή γεννητικότητά τους, οι καρχαρίες είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στην υπερεκμετάλλευση. Όταν εξαντλούνται, τα αποθέματά τους χρειάζονται μεγάλο χρονικό διάστημα για να ανασυσταθούν, ακόμη και με την κατάλληλη προστασία. Γι αυτό οι Ευρωπαίοι πρέπει πλέον να αναλάβουν δράση.
Δρ. Μάνος Παρίσης
Ζωολόγος
