Το διοξείδιο του άνθρακα θεωρείται ο κύριος ένοχος για την άνοδο της θερμοκρασίας και τις διαχρονικές κλιματικές αλλαγές στον πλανήτη μας, όμως οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμα λύσει ένα αίνιγμα στην κλιματική ιστορία της Γης. Συγκεκριμένα, μια πολύ μεγάλη υπερθέρμανση, πριν περίπου 55 εκατ. χρόνια, η οποία όμως δεν μπορεί να αποδοθεί στο συγκεκριμένο «αέριο του θερμοκηπίου».
Σύμφωνα με μια νέα επιστημονική έρευνα, κάτι άλλο –ακόμα άγνωστο- συνέβη παράλληλα και αύξησε αισθητά την θερμοκρασία του πλανήτη μας. Τα τελευταία χρόνια οι ερευνητές συγκεντρώνουν συνεχώς στοιχεία για αυτό το μυστηριώδες συμβάν, που είναι επιστημονικά γνωστό ως το Θερμικό Μέγιστο της Παλαιοκαίνου-Ηωκαίνου Εποχής.
Τα στοιχεία που έχουν συλλεχθεί κυρίως από γεωτρήσεις στο βυθό του Ατλαντικού και του Ειρηνικού ωκεανού, δείχνουν η επιφανειακή θερμοκρασία της Γης την εποχή εκείνη αυξήθηκε σημαντικά μέχρι 9 βαθμούς Κελσίου. Η φάση ανόδου διήρκεσε για μια περίοδο 10.000 χρόνων και η αυξημένη θερμοκρασία στη συνέχεια διατηρήθηκε για περίπου 100.000 χρόνια.
Εκ πρώτης όψεως, το διοξείδιο του άνθρακα φαίνεται ο...συνήθης ύποπτος, καθώς, για άγνωστους λόγους, κατά το Θερμικό Μέγιστο, αυξήθηκε κατά 700 μέρη ανά εκατομμύριο, από τα 1.000 στα 1.700 μέρη (ppm), φθάνοντας δηλαδή σε ένα επίπεδο περίπου τέσσερις φορές μεγαλύτερο από το σημερινό επίπεδο των 385 μερών ανά εκατομμύριο. Η αρχική επιστημονική εκτίμηση ήταν ότι αυτή η αύξηση του κατ’ εξοχήν επιβαρυντικού "αερίου του θερμοκηπίου" θα ήταν αρκετή για να έχει προκαλέσει την μεγάλη άνοδο της θερμοκρασίας πριν 55 εκατ. χρόνια.
Όμως οι νεότερες επιστημονικές μελέτες και εκτιμήσεις ανατρέπουν πλέον αυτό το σενάριο. Μια αμερικανική ερευνητική ομάδα, υπό τον ωκεανογράφο Ρίτσαρντ Ζίμπε του πανεπιστημίου της Χαβάης των ΗΠΑ και τον Τζέημς Ζάχος του πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας-Σάντα Κρουζ, σύμφωνα με το περιοδικό "Nature Geoscience", έκανε νέους υπολογισμούς για τον «κύκλο του άνθρακα», χρησιμοποιώντας προσομοιώσεις σε υπολογιστές.
Το συμπέρασμά τους ήταν ότι ακόμα και αν το διοξείδιο του άνθρακα είχε φθάσει τα 2.000 μέρη ανά εκατομμύριο, η θερμοκρασία δεν πρέπει να είχε αυξηθεί πάνω από 3,5 βαθμούς και όχι 9 βαθμούς, όπως συνέβη. Συνεπώς κάποιο άλλο φαινόμενο πρέπει να έλαβε χώρα, εξαιτίας του οποίου η θερμοκρασία της Γης αυξήθηκε πολύ παραπάνω, τουλάχιστον κατά 5,5 βαθμούς Κελσίου περισσότερο από ό,τι αν μόνο το διοξείδιο του άνθρακα είχε επιδράσει στο κλίμα.
Προς το παρόν, ο παράγων αυτός παραμένει άγνωστος και αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό κενό στην επιστημονική γνώση για την ιστορία των κλιματικών μεταβολών του πλανήτη μας. Σύμφωνα με τον Ζίμπε, είναι πιθανό άλλα "αέρια του θερμοκηπίου", όπως το μεθάνιο, να συνεισέφεραν στο Θερμικό Μέγιστο πριν 55 εκατ. χρόνια.
Δεν αποκλείεται επίσης τα κλιματικά μοντέλα να υποτιμούν την επίδραση του διοξειδίου του άνθρακα, αλλά τότε αυτό θα σήμαινε ότι γενικότερα αυτά τα επιστημονικά μοντέλα είναι ελλιπή και έχουν μειωμένη αξία. Η επιστημονική ομάδα μελετά πλέον αν το Θερμικό Μέγιστο ήταν ένα απολύτως μεμονωμένο φαινόμενο ή τελικά αποτελεί ένα γενικότερο χαρακτηριστικό, αν και σε μικρότερη κλίμακα, της κλιματικής αλλαγής.
Ο γεωχημικός Γκάμπριελ Μπάουεν του πανεπιστημίου Περντιού των ΗΠΑ, επαίνεσε τα νέα στοιχεία, τα οποία, όπως είπε χαρακτηριστικά, "βάζουν και τα τελευταία καρφιά στο φέρετρο της αντίληψης ότι η κλιματική αλλαγή κατά το Θερμικό Μέγιστο οφειλόταν μόνο στο διοξείδιο του άνθρακα".
Όπως ανέφερε, αποτελεί πλέον "επείγουσα πρόκληση να ευρεθεί τι ήταν αυτό που οδήγησε στην εκτόξευση της θερμοκρασίας εκείνη την περίοδο και να κατανοήσουμε έτσι τις συνέπειες για το μέλλον της Γης".
